Kwaliteiten en valkuilen: waarom je grootste kracht ook je valkuil is
De collega die overal kansen ziet maar moeilijk afmaakt. De manager die knopen doorhakt maar mensen overrijdt. Geen twee verschillende problemen, maar twee keer hetzelfde patroon: een kwaliteit die doorschiet.
Vraag iemand naar zijn kwaliteiten en je krijgt een bescheiden antwoord. Vraag naar zijn valkuilen en het gesprek komt op gang: te perfectionistisch, te ongeduldig, te druk met anderen bezig. We kennen onze valkuilen beter dan onze kwaliteiten.
Jammer, want wie alleen naar de valkuil kijkt, mist de helft van het verhaal. Een valkuil staat namelijk zelden op zichzelf. Bijna altijd is het een kwaliteit die te hard aan het werk is.
Een valkuil is een kwaliteit in de overdrive
Neem perfectionisme. Vervelend als je er last van hebt, maar kijk er eens van de andere kant naar: hier werkt iemand met een sterk oog voor kwaliteit, die pas tevreden is als iets echt klopt. Dat is een talent. Het wordt pas een valkuil op het moment dat het doorschiet: wanneer goed nooit goed genoeg is en deadlines sneuvelen voor de laatste tien procent.
Je valkuil is geen karakterfout die je moet repareren. Het is je kwaliteit, met het volume te hard open.
Dat inzicht verandert het gesprek. In plaats van “ik moet minder perfectionistisch worden” wordt de vraag: “wanneer zet ik mijn oog voor kwaliteit vol in, en wanneer draai ik het volume bewust terug?” Je hoeft niets af te leren. Je leert doseren.
Acht voorbeelden van kwaliteiten en hun valkuilen
Hieronder zie je acht veelvoorkomende kwaliteiten met de valkuil die erbij hoort. De namen komen uit CliftonStrengths, het talentenmodel van Gallup waarmee ik als coach werk. Herken je jezelf in de linkerkolom, dan herken je je waarschijnlijk ook in de rechter.
| Kwaliteit | Zo ziet de valkuil eruit |
|---|---|
| Empathie: je voelt feilloos aan hoe anderen erbij zitten | Je neemt de emoties van anderen mee naar huis en loopt jezelf voorbij |
| Actiegerichtheid: je komt snel in beweging en creëert momentum | Je springt voordat je kijkt en duwt anderen een tempo op waar ze niet klaar voor zijn |
| Analytisch: je zoekt oorzaken en onderbouwt met feiten | Verlamming door analyse: de beslissing wacht op nóg meer gegevens |
| Communicatie: je verwoordt moeiteloos wat er speelt | Je domineert het gesprek en luistert minder dan je praat |
| Behoedzaamheid: je weegt risico’s zorgvuldig af | Anderen ervaren je als traag of afhoudend, kansen verlopen |
| Prestatiegerichtheid: je werkt hard en krijgt veel af | Je verwacht hetzelfde tempo van iedereen en komt veeleisend over |
| Harmonie: je zoekt de gezamenlijke grond en houdt de sfeer goed | Je vermijdt het conflict dat eigenlijk gevoerd moet worden |
| Ideeënvorming: je ziet verbanden en bedenkt frisse oplossingen | Je overspoelt anderen met ideeën waarvan er weinig landen |
Let op het patroon: elke valkuil is de kwaliteit zelf, alleen zonder rem. Daarom werkt “gewoon stoppen met dat gedrag” ook niet. Je zou het talent eronder meeslopen.
Zo herken je jouw eigen valkuil
Drie signalen die je op het spoor zetten:
- Feedback die steeds terugkomt. Hoor je in elk functioneringsgesprek een variant van dezelfde opmerking? Grote kans dat daar een doorgeschoten kwaliteit zit. Vraag jezelf dan niet “wat doe ik fout”, maar “welk talent zit hieronder”?
- Irritatie bij anderen die jou verbaast. Jij denkt dat je helpt, meedenkt of tempo maakt. De ander ervaart bemoeienis, twijfel of druk. Dat gat tussen intentie en effect is bijna altijd een valkuil.
- Het werkt niet meer onder druk. Kwaliteiten schieten vooral door bij stress. Merk je dat je onder druk méér gaat controleren, méér gaat praten of nóg sneller wilt? Dan zie je je eigen patroon op zijn scherpst.
Van valkuil naar dosering
De omslag zit in één vraag: niet “hoe word ik hier vanaf”, maar “in welke situaties is dit talent goud waard, en in welke situaties moet het even op de bank”? Iemand met sterke Actiegerichtheid is onmisbaar wanneer een project vastzit, en mag zichzelf afremmen wanneer een team eerst draagvlak nodig heeft. Zelfde talent, andere dosering.
Dat vraagt wel dat je je kwaliteiten scherp in beeld hebt. En daar wringt het bij de meeste mensen: valkuilen kennen we uit ervaring, kwaliteiten voelen zo vanzelfsprekend dat we ze niet zien. Een lijstje maken helpt, en in het blog met twintig voorbeelden van sterke punten geef ik daar concrete voorbeelden voor. Wil je het grondig aanpakken, dan is een talentenanalyse de kortste route.
34 talenten, en van elk de kracht én de valkuil
De CliftonStrengths-test van Gallup brengt jouw persoonlijke top van 34 talenten in kaart. Van elk talent is precies beschreven hoe het werkt, wat het oplevert en hoe de valkuil eruitziet, Gallup noemt dat blinde vlekken. In een nabespreking kijken we samen naar jouw combinatie: waar versterken je talenten elkaar, en waar schieten ze samen door?
Weten waar jouw kwaliteiten én valkuilen zitten?
Doe de CliftonStrengths-test met persoonlijke nabespreking in het Nederlands. Je ontdekt je talenten in drie stappen: weten, begrijpen, toepassen.